थोडक्यात: हे भाडेकराराच्या प्रकारावर अवलंबून आहे. पागडी आणि भाडे नियंत्रण कायद्याखालील जागांसाठी महाराष्ट्र भाडे नियंत्रण अधिनियम, १९९९ दरवर्षी ४% वाढीची परवानगी देतो, आणि त्यापलीकडे मर्यादित वाढ. आज मुंबईतील बहुतेक भाड्याच्या सदनिका लिव्ह अँड लायसन्स करारावर असतात; त्यांच्यासाठी कोणतीही कायदेशीर मर्यादा नाही, आणि भाडे व वार्षिक वाढ नोंदणीकृत करारात जे लिहिले आहे तेच लागू होते. पुनर्विकासाच्या काळात विकासक देत असलेल्या भाड्याची वाढ सोसायटी विकास करारनाम्यात जी ठरवते तीच असते.
आपली सोसायटी किंवा पागडी इमारत पुनर्विकासाचा विचार करत आहे? आपल्या भूखंडाची क्षमता, तसेच योग्य भाडे आणि कॉर्पस यांचे मुंगेकर रिअल्टीकडून मोफत प्राथमिक मूल्यमापन करून घ्या. सोसायटीला आम्हाला काहीही द्यावे लागत नाही. आपली मालमत्ता नोंदवा किंवा +91 98207 44734 या क्रमांकावर WhatsApp करा.
भाड्याच्या तीन वेगवेगळ्या परिस्थिती
| व्यवस्थेचा प्रकार | भाडे दरवर्षी किती वाढू शकते? | कशावर अवलंबून |
|---|---|---|
| लिव्ह अँड लायसन्स (बहुतेक भाड्याच्या सदनिका) | कायदेशीर मर्यादा नाही | नोंदणीकृत लिव्ह अँड लायसन्स करार |
| पागडी किंवा भाडे नियंत्रण कायद्याखालील भाडेकरार | दरवर्षी ४%, तसेच दुरुस्ती व सुधारणांसाठी मर्यादित वाढ | महाराष्ट्र भाडे नियंत्रण अधिनियम, १९९९ चे कलम ११ |
| पुनर्विकासाच्या काळात विकासकाकडून मिळणारे भाडे | वाटाघाटीनुसार | विकास करारनामा आणि प्रत्येक सभासदाचा PAAA |
लिव्ह अँड लायसन्स: कायदेशीर मर्यादा नाही, म्हणून करारच सर्वकाही
आज मुंबईत भाड्याने दिल्या जाणाऱ्या बहुतेक सदनिका लिव्ह अँड लायसन्स तत्त्वावर, साधारणपणे ११ महिने किंवा काही वर्षांसाठी दिल्या जातात. परवाना शुल्क किती वाढू शकते हे कायदा ठरवत नाही. मालक आणि राहणारी व्यक्ती भाडे आणि वाढ यावर सहमत होतात आणि ती करारात नोंदवली जाते.
- कराराच्या कालावधीत भाडे केवळ करारात तशी तरतूद असेल तरच वाढू शकते, उदाहरणार्थ ११ किंवा १२ महिन्यांनंतर ठरावीक वाढ. करारात काही लिहिले नसेल तर करार संपेपर्यंत भाडे तेच राहते.
- करार नूतनीकरणाच्या वेळी दोन्ही बाजू नव्याने वाटाघाटी करतात. व्यवहारात साधारण ५% ते १०% वाढ सामान्य आहे, पण हा बाजारातील प्रघात आहे, नियम नाही, आणि तो परिसर व मागणीनुसार बदलतो.
- नोंदणी: महाराष्ट्र भाडे नियंत्रण अधिनियम, १९९९ च्या कलम ५५ नुसार लिव्ह अँड लायसन्स कराराची नोंदणी बंधनकारक आहे. भाड्यावरून वाद झाल्यास नोंदणीकृत करार हेच दोन्ही बाजूंचे सर्वोत्तम संरक्षण असते.
पागडी आणि भाडे नियंत्रण कायद्याखालील जागा: दरवर्षी ४%
भाडे नियंत्रण कायद्याचे संरक्षण असलेल्या जागांसाठी, विशेषतः जुन्या पागडी भाडेकरारांसाठी, कलम ११ मालकाला दरवर्षी ४% भाडेवाढीचा हक्क देते. त्यापलीकडील वाढ केवळ विशिष्ट परिस्थितीत, जसे की विशेष दुरुस्ती किंवा भाडेकरूंच्या संमतीने केलेल्या सुधारणा, आणि ठरावीक अटींसह शक्य असते. याचा तपशील पागडी भाडेवाढीचे नियम या लेखात दिला आहे. हे भाडे अनेक दशकांपूर्वी ठरलेले असल्यामुळे ते सहसा बाजारभावापेक्षा खूपच कमी असते, आणि म्हणूनच पागडी इमारतींसाठी पुनर्विकास हा अनेकदा दीर्घकालीन उपाय ठरतो.
पुनर्विकासाच्या काळातील भाडे: सोसायटी जे ठरवते ते
इमारतीचा पुनर्विकास होत असताना नवी सदनिका ताब्यात मिळेपर्यंत विकासक प्रत्येक सभासदाला किंवा भाडेकरूला पर्यायी निवासासाठी मासिक भाडे देतो. ही रक्कम किंवा तिची वार्षिक वाढ कोणताही कायदा ठरवत नाही. ती त्याच परिसरातील तुलनीय सदनिकेच्या बाजारभाड्यावर आधारित असावी, आणि विकास करारनाम्यात वार्षिक वाढीचे कलम असावे, कारण प्रकल्प अनेकदा अपेक्षेपेक्षा जास्त काळ चालतात आणि त्या दरम्यान मुंबईतील भाडी वाढतात.
- सुरुवातीचे भाडे जवळपासच्या तत्सम सदनिकांच्या प्रत्यक्ष भाड्याच्या आधारे ठरवा.
- वार्षिक वाढ विकास करारनाम्यात आणि प्रत्येक सभासदाच्या PAAA मध्ये लिहा.
- प्रकल्पाला उशीर झाल्यास वाढीव दराने भाडे सुरू राहील, असे स्पष्ट नमूद करा.
- दर महिन्याला वाट पाहण्याऐवजी आगाऊ भाडे, उदाहरणार्थ पुढील तारखांचे धनादेश, मागा.
प्रस्ताव आपल्या भूखंडासाठी योग्य आहे का, हे कसे तपासावे यासाठी पुनर्विकासातील कॉर्पस फंड आणि भाडे हा लेख पाहा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मुंबईत लिव्ह अँड लायसन्स सदनिकेच्या भाडेवाढीला कमाल मर्यादा आहे का?
नाही. कायद्याने कोणतीही मर्यादा नाही. नोंदणीकृत करारात जी वाढ आहे, किंवा नूतनीकरणाच्या वेळी दोन्ही बाजू जी ठरवतात, तीच लागू होते.
११ महिन्यांच्या कराराच्या मध्येच मालक भाडे वाढवू शकतो का?
करारात तशी तरतूद असेल तरच. अन्यथा करार संपेपर्यंत ठरलेले परवाना शुल्कच लागू राहते.
४% चा नियम माझ्या भाड्याच्या सदनिकेला लागू होतो का?
आपला भाडेकरार भाडे नियंत्रण कायद्याखाली संरक्षित असेल तरच, जसे जुने पागडी भाडेकरार सहसा असतात. लिव्ह अँड लायसन्स व्यवस्थेला तो लागू होत नाही. एखादा भाडेकरार संरक्षित आहे का, हे वकिलांकडून निश्चित करून घ्या.
आपल्या इमारतीच्या पुनर्विकासाचे नियोजन करत आहात?
मुंगेकर रिअल्टी संपूर्ण मुंबईतील गृहनिर्माण संस्था आणि पागडी इमारतींना विकासकांशी वाटाघाटी करण्यापूर्वी आपल्या भूखंडाची क्षमता, तसेच योग्य भाडे आणि कॉर्पस समजून घेण्यास मदत करते. आपली मालमत्ता नोंदवा किंवा +91 98207 44734 या क्रमांकावर कॉल किंवा WhatsApp करा.
आणखी वाचा: पागडी भाडेवाढीचे नियम · पुनर्विकासाच्या काळात घर सोडताना · पागडी भाडेकरू आणि पुनर्विकास
हा लेख सर्वसाधारण माहिती आहे; यास कायदेशीर सल्ला समजू नये. एखादा भाडेकरार महाराष्ट्र भाडे नियंत्रण अधिनियम, १९९९ खाली संरक्षित आहे का, हे त्या प्रकरणातील वस्तुस्थितीवर अवलंबून असते; कोणतीही कृती करण्यापूर्वी वकिलांचा सल्ला घ्यावा.