थोडक्यात: मुंबईतील पागडी आणि इतर भाडे नियंत्रणाखालील जागांसाठी महाराष्ट्र भाडे नियंत्रण अधिनियम, १९९९ मालकाला दरवर्षी ४% भाडेवाढ करण्याची मुभा देतो. यापेक्षा अधिक वाढ भाडेकरूंच्या लेखी संमतीने केलेल्या सुधारणा किंवा विशेष दुरुस्त्या अशा ठराविक परिस्थितीतच, अटींसह करता येते. मालक स्वतःच्या मर्जीने भाडे वाढवू शकत नाही.
पागडी किंवा सेस इमारतीचे मालक किंवा भाडेकरू आहात? आपल्या इमारतीच्या पुनर्विकास पर्यायांचे मुंगेकर रिअल्टीकडून मोफत प्राथमिक मूल्यमापन करून घ्या. आपली मालमत्ता नोंदवा किंवा +91 98207 44734 या क्रमांकावर WhatsApp करा.
मूळ नियम: दरवर्षी ४%
अधिनियमाच्या कलम ११(१) नुसार मालकाला जागेच्या भाड्यात दरवर्षी ४% वाढ करण्याचा हक्क आहे. अनेक पागडी इमारतींमधील भाडी अनेक दशकांपूर्वी ठरलेली असल्याने, ही वार्षिक वाढ धरूनही भाडे बाजारभावापेक्षा खूप कमीच राहते. जुन्या पागडी इमारतींची देखभाल मालकांना अवघड जाण्यामागे आणि पुनर्विकास हाच व्यावहारिक दीर्घकालीन उपाय ठरण्यामागे हे एक मुख्य कारण आहे.
अधिक वाढ केव्हा करता येते
| परिस्थिती | परवानगी असलेली वाढ | मुख्य अट |
|---|---|---|
| सुधारणा किंवा संरचनात्मक बदल | वाजवी वाढ | ७०% भाडेकरूंची लेखी संमती |
| महानगरपालिकेने आवश्यक ठरवलेल्या विशेष सुविधा | खर्चाच्या कमाल १५% दरवर्षी | काम आवश्यक होते असे महानगरपालिकेचे प्रमाणपत्र |
| विशेष किंवा संरचनात्मक दुरुस्ती | प्रमाणित भाड्याच्या कमाल २५% तात्पुरती वाढ, खर्च वसूल होईपर्यंत | कामापूर्वी घोषणापत्र किंवा वास्तुविशारदाचे प्रमाणपत्र आणि नंतर पूर्णत्व प्रमाणपत्र; खर्च प्रत्येक भाडेकरूच्या भाड्याच्या प्रमाणात वाटला जातो |
महानगरपालिकेने आवश्यक ठरवलेली कामे मालकाने केली नाहीत, तर भाडेकरू मंजुरीने ती स्वतः करून त्याचा खर्च भाड्यातून वजा करू शकतात. सेस इमारतीत संरचनात्मक दुरुस्ती सामान्यतः म्हाडाचे दुरुस्ती मंडळ करते; याबाबत जुन्या सेस इमारतीची दुरुस्ती कोणी करायची हा लेख पाहा.
भाडेवाढ झाल्यास भाडेकरूंनी काय करावे
- कोणत्या तरतुदीनुसार वाढ केली जात आहे, हे मालकाकडे लेखी विचारा.
- दुरुस्तीशी निगडित वाढीसाठी प्रमाणपत्रे आणि खर्चाचा तपशील मागा.
- वाद नसलेले भाडे भरत राहा आणि पावत्या जपून ठेवा. थकबाकीमुळे हकालपट्टीच्या कारवाईचा आधार निर्माण होऊ शकतो.
- वाढ नाकारण्यापूर्वी वकिलांचा सल्ला घ्या.
हा अधिनियम प्रत्येक भाड्याच्या जागेला लागू होतो का?
नाही. बँका, सार्वजनिक उपक्रम आणि मोठ्या कंपन्यांना भाड्याने दिलेल्या जागांसारख्या काही जागा यातून वगळल्या आहेत, आणि प्रत्येक भाडेकराराच्या वस्तुस्थितीनुसार तो लागू होतो. एखादा भाडेकरार संरक्षित आहे का, हे वकिलांकडून खात्रीशीर करून घ्यावे.
इमारतीचा पुनर्विकास झाल्यास काय बदलते
बेट शहरात विनियम ३३(७) अंतर्गत पुनर्विकसित होणाऱ्या सेस इमारतींमधील भाडेकरू सामान्यतः आपल्या नव्या सदनिकांचे मालक होतात आणि भाड्याचा संबंध संपुष्टात येतो. उपनगरांत ३३(७)(अ) अंतर्गत मालक आणि भाडेकरू यांच्यात काय ठरते यावर परिणाम अवलंबून असतो. याबाबत पागडी भाडेकरू आणि पुनर्विकास आणि उपनगरांतील पागडी इमारती हे लेख वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मालक पागडी भाडे दुप्पट करू शकतो का?
स्वतःच्या मर्जीने नाही. वार्षिक ४% वाढीपलीकडे अधिक भाडे केवळ वरील विशिष्ट परिस्थितीत, त्यांच्या अटींसहच घेता येते.
४% वाढ आपोआप लागू होते का?
अधिनियम मालकाला तिचा हक्क देतो, परंतु प्रत्यक्षात मालकाने मागणी केल्यावर ती लागू होते. भाडेकरूंनी दरवर्षी भरलेल्या भाड्याची नोंद ठेवावी.
पागडी इमारतीच्या पुनर्विकासाचा विचार करत आहात?
मुंगेकर रिअल्टी संपूर्ण मुंबईतील पागडी मालक आणि भाडेकरू या दोघांना सोयीचे ठरतील असे पुनर्विकासाचे पर्याय सुचवते. चर्चेसाठी आपली मालमत्ता नोंदवा किंवा +91 98207 44734 या क्रमांकावर कॉल किंवा WhatsApp करा.
मालक आणि भाडेकरूंसाठी आणखी वाचा: इमारत विकावी की पुनर्विकास करावा? · मालक–विकासक करारनामा: आग्रह धरावा अशा तरतुदी · पुनर्विकासासाठी पागडी भाडेकरूंची संमती
हा लेख महाराष्ट्र भाडे नियंत्रण अधिनियम, १९९९ च्या कलम ११ चा सर्वसाधारण सारांश आहे, कायदेशीर सल्ला नाही. प्रत्येक भाडेकरार वेगळा असू शकतो; कारवाई करण्यापूर्वी वकिलांचा सल्ला घ्या.