जुन्या सेस इमारतीची दुरुस्ती कोणी करायची: मालक, भाडेकरू की म्हाडा?

पागडीचे भाडे अत्यल्प असल्याने अनेक मालक जुन्या इमारतींची देखभाल थांबवतात आणि भाडेकरूंना कुठे जायचे ते कळत नाही. कोणत्या दुरुस्तीची जबाबदारी कोणाची, म्हाडाचे दुरुस्ती मंडळ काय करते आणि दुरुस्ती कधी व्यर्थ ठरते, ते जाणून घ्या.

दक्षिण मुंबईतील अनेक जुन्या इमारतींमध्ये पागडी खोलीचे भाडे महिन्याला काहीशे रुपये असते, जे इमारतीच्या देखभालीच्या खर्चापेक्षा खूपच कमी आहे. कालांतराने मालक खर्च करणे थांबवतात, भाडेकरू “मालकाच्या इमारतीसाठी” पैसे द्यायला नकार देतात आणि इमारत हळूहळू जीर्ण होते. गळती, पडणारे प्लास्टर आणि गंजलेल्या तुळया दिसू लागतात. मग खरी जबाबदारी कोणाची?

पागडी किंवा सेस इमारतीचे मालक किंवा भाडेकरू आहात? आपल्या इमारतीच्या पुनर्विकास पर्यायांचे मुंगेकर रिअल्टीकडून मोफत प्राथमिक मूल्यमापन करून घ्या. आपली मालमत्ता नोंदवा किंवा +91 98207 44734 या क्रमांकावर WhatsApp करा.

मालकाचे कर्तव्य

महाराष्ट्र भाडे नियंत्रण अधिनियमानुसार मालकाने जागा राहण्यायोग्य आणि सुस्थितीत ठेवली पाहिजे आणि पाणी, वीज, पॅसेज, जिने, दिवाबत्ती आणि स्वच्छता यांसारख्या अत्यावश्यक सेवा बंद करू नयेत किंवा रोखू नयेत. भाडे कमी असले म्हणून हे कर्तव्य संपत नाही. नोटीस दिल्यानंतरही मालकाने आवश्यक दुरुस्ती न केल्यास कायदा भाडेकरूंना उपाय देतो, ज्यात काही प्रकरणांत दुरुस्ती स्वतः करून खर्च भाड्यातून वसूल करणेही येते. हा मार्ग वापरण्यापूर्वी कायदेशीर सल्ला घ्या.

म्हाडाचे दुरुस्ती मंडळ काय करते?

बेट शहरातील सेस इमारतींसाठी संरक्षणाचा एक अतिरिक्त स्तर आहे. मालमत्ता करासोबत दुरुस्ती उपकर गोळा केला जातो आणि म्हाडाचे मुंबई इमारत दुरुस्ती व पुनर्रचना मंडळ (MBRRB) तो शासकीय निधीसह वापरून संरचनात्मक दुरुस्ती करते:

  • तुळया, खांब आणि स्लॅब मजबूत करणे किंवा बदलणे
  • जिने, भार वाहणाऱ्या भिंती आणि छताची रचना दुरुस्त करणे
  • इमारतीच्या असुरक्षित भागांना टेकू देणे

मंडळ विशेषतः पावसाळ्यापूर्वी सर्वेक्षण करते आणि रहिवासी थेट मंडळाकडे अर्जही करू शकतात. मंडळ प्रति चौरस मीटर किती खर्च करेल याला मर्यादा आहे; दुरुस्ती त्यापेक्षा जास्त खर्चाची असल्यास, जादा रक्कम सहसा रहिवाशांना वाटून भरावी लागते. रंगकाम, खोलीतील प्लंबिंग किंवा विद्युत जोडणी यांसारखी नेहमीची कामे साधारणपणे यात येत नाहीत.

स्वतः दुरुस्ती करताना

अनेक भाडेकरू गट आणि मालक वाट न पाहता स्वतःच दुरुस्ती करतात. सेस इमारतीतील संरचनात्मक कामासाठी आधी दुरुस्ती मंडळाची परवानगी किंवा NOC घ्या, परवानाधारक संरचना अभियंता नेमा आणि सर्व बिले व फोटो जपून ठेवा. अनधिकृत संरचनात्मक बदलांमुळे पुढे, अगदी पुनर्विकासातही, अडचणी येऊ शकतात.

भाडेकरूंसाठी व्यावहारिक मार्ग

  1. फोटोंसह समस्यांची यादी करून मालकाला एकत्रितपणे लेखी कळवा आणि योग्य मुदतीत दुरुस्तीची मागणी करा.
  2. संरचनात्मक समस्यांसाठी तुमच्या विभागातील दुरुस्ती मंडळाकडे हाच तपशील जोडून अर्ज करा.
  3. तात्काळ धोका असल्यास महापालिकेचे विभाग कार्यालय आणि अग्निशमन दलाला कळवा.
  4. भाडे भरत राहा. भाडे रोखल्याने तुमची बाजू कमकुवत होते.

दुरुस्ती कधी व्यर्थ ठरते?

८० किंवा १०० वर्षे जुन्या इमारतीची पुन्हा पुन्हा दुरुस्ती करता येते, पण प्रत्येक दुरुस्ती फक्त काही वर्षे देते. कुटुंबे लहान खोल्यांमध्ये सामायिक शौचालयांसह राहतच राहतात आणि मालकाला जवळपास काहीच मिळत नाही. एका टप्प्यावर DCPR ३३(७) अंतर्गत पुनर्विकास सर्वांसाठी चांगला ठरतो: भाडेकरूंना किमान ३०० चौ.फू. चटई क्षेत्राचे नवे घर मोफत मिळते आणि मालकाला शेवटी मालमत्तेचे खरे मूल्य मिळते. तुमच्या इमारतीला एकापेक्षा जास्त वेळा मोठी दुरुस्ती लागली असेल, तर व्यवहार्यता अहवाल करून घेणे फायद्याचे आहे.

सततच्या दुरुस्तीला कंटाळलात? मुंगेकर रिअल्टी संपूर्ण मुंबईतील मालक आणि पागडी भाडेकरूंना दुरुस्तीचा खर्च आणि पुनर्विकासातून काय मिळू शकते याची तुलना करण्यास मदत करते. संपर्क: ९८२०७ ४४७३४ किंवा mungekarrealty.com.

हा लेख सर्वसाधारण माहिती आहे, कायदेशीर किंवा संरचनात्मक सल्ला नाही. दुरुस्ती मर्यादा आणि प्रक्रिया वेळोवेळी बदलतात; तुमच्या इमारतीसाठी दुरुस्ती मंडळ आणि वकिलांकडे खात्री करा.

Disclaimer: This article is for general information and educational purposes only. It is not legal, tax or financial advice. Rules change from time to time and every property is different, so please consult a qualified advocate, chartered accountant or architect before acting on it.
अस्वीकरण: हा लेख केवळ सर्वसाधारण माहिती आणि शैक्षणिक हेतूसाठी आहे; तो कायदेशीर, कर किंवा आर्थिक सल्ला नाही.
अस्वीकरण: यह लेख केवल सामान्य जानकारी और शैक्षिक उद्देश्य के लिए है; यह कानूनी, कर या वित्तीय सलाह नहीं है।