जुन्या मुंबईतील अनेक पागडी खोल्या तीन-चार पिढ्यांपासून एकाच कुटुंबात आहेत. भाडे पावत्यांवर अनेकदा दशकांपूर्वी गेलेल्या आजोबांचेच नाव असते. रोजच्या जीवनात याचा त्रास होत नाही, पण पुनर्विकास सुरू होताच ही खरी अडचण ठरते, कारण नवी सदनिका फक्त मान्यताप्राप्त भाडेकरूलाच मिळते. मृत्यूनंतर भाडेकरार कसा पुढे जातो आणि कागदपत्रे कशी व्यवस्थित करावीत, ते पाहू.
पागडी किंवा सेस इमारतीचे मालक किंवा भाडेकरू आहात? आपल्या इमारतीच्या पुनर्विकास पर्यायांचे मुंगेकर रिअल्टीकडून मोफत प्राथमिक मूल्यमापन करून घ्या. आपली मालमत्ता नोंदवा किंवा +91 98207 44734 या क्रमांकावर WhatsApp करा.
पागडी भाडेकरार कोणाला मिळतो?
पागडी भाडेकरार ही नेहमीच्या पद्धतीने मृत्युपत्राने जाणारी मालमत्ता नाही. महाराष्ट्र भाडे नियंत्रण अधिनियम, १९९९ नुसार निवासी जागेच्या भाडेकरूचा मृत्यू झाल्यास, भाडेकरार अशा कुटुंब सदस्याकडे जातो जो मृत्यूच्या वेळी भाडेकरूसोबत राहत होता. दुकान किंवा इतर अनिवासी जागेसाठी, तो भाडेकरूसोबत त्या जागेत व्यवसाय करणाऱ्या कुटुंब सदस्याकडे जातो.
प्रत्यक्षात याचा अर्थ असा की वर्षानुवर्षे दुसरीकडे राहणाऱ्या मुलाचा किंवा मुलीचा दावा कमकुवत असू शकतो, तर प्रत्यक्ष तिथे राहणाऱ्या सदस्याचा दावा सहसा भक्कम असतो. अनेक सदस्य एकत्र राहत असतील, तर कोण भाडेकरू होणार हे ते आपसात ठरवतात.
सहसा लागणारी कागदपत्रे
- भाडेकरूचे मृत्यू प्रमाणपत्र
- तुम्ही भाडेकरूसोबत तिथे राहत होता याचा पुरावा: त्या पत्त्यावरील रेशन कार्ड, आधार, मतदार ओळखपत्र, शाळेचे दाखले किंवा बिले
- भाडेकरूच्या नावावरील जुन्या भाडे पावत्या
- सर्व कायदेशीर वारसांची नावे असलेला वंशवृक्ष आणि प्रतिज्ञापत्र
- भाडेकरू होणाऱ्या व्यक्तीच्या बाजूने इतर वारसांची (अनेकदा नोटरी केलेली) ना-हरकत पत्रे
- वाद असल्यास न्यायालयाकडून वारस प्रमाणपत्र किंवा उत्तराधिकार प्रमाणपत्र
मालकाकडून नाव बदलून घेणे
- वरील कागदपत्रांसह मालकाला लेखी पत्र देऊन नव्या नावावर भाडे पावत्या मागा.
- भाडे वेळेवर भरत राहा. हस्तांतर प्रलंबित असताना भाडे थांबवू नका.
- मालकाने नकार दिल्यास किंवा उत्तर न दिल्यास, सोबत पत्र जोडून मनीऑर्डर किंवा बँक ट्रान्सफरने भाडे पाठवा आणि पुरावा ठेवा.
- तरीही तोडगा न निघाल्यास भाडेकरार वाद लघुवाद न्यायालयात (Small Causes Court) नेता येतो.
वारसा आणि भाडेकरार विकणे यातील फरक
मृत्यूनंतर कुटुंब सदस्याकडे भाडेकरार जाणे आणि तो बाहेरच्या व्यक्तीला हस्तांतरित करणे यात फरक आहे. तिऱ्हाईत व्यक्तीला हस्तांतरासाठी सहसा मालकाची संमती लागते आणि मुंबईत पागडी रकमेतील काही वाटा मालकाला देण्याची प्रथा आहे. भाडे नियंत्रण अधिनियम अशा हस्तांतरावर पागडीला परवानगी देतो. संमतीशिवाय पोटभाडेकरू ठेवणे किंवा हस्तांतर केल्यास मालकाला बेदखलीचे कारण मिळू शकते आणि पुनर्विकासातील तुमचे स्थानही धोक्यात येऊ शकते.
पुनर्विकासासाठी हे इतके महत्त्वाचे का?
- सेस इमारतींमध्ये म्हाडाचे दुरुस्ती मंडळ पात्र भाडेकरूंची यादी प्रमाणित करते. नावे अस्पष्ट असल्यास NOC ला उशीर होतो.
- संमतीपत्रे आणि PAAA वर मान्यताप्राप्त भाडेकरूनेच सही करावी लागते. चुकीच्या व्यक्तीने सही केलेल्या संमतीला आव्हान दिले जाऊ शकते.
- एका खोलीवरील कौटुंबिक वाद ४०-५० कुटुंबांच्या संपूर्ण इमारतीला रोखून धरू शकतो.
मालकांसाठी: पुनर्विकास सुरू करण्यापूर्वी प्रत्येक भाडेकरू कुटुंबाला कागदपत्रे अद्ययावत करण्यास सांगा. स्वच्छ भाडेकरू यादी हा गंभीर विकासकासाठी सर्वात भक्कम संकेत असतो.
इमारत पुनर्विकासासाठी तयार करत आहात? मुंगेकर रिअल्टी संपूर्ण मुंबईतील मालक आणि पागडी भाडेकरूंना कागदपत्रे तयार करण्यात आणि पुनर्विकासाचे योग्य नियोजन करण्यात मदत करते. संपर्क: ९८२०७ ४४७३४ किंवा mungekarrealty.com.
मालक आणि भाडेकरूंसाठी आणखी वाचा: इमारत विकावी की पुनर्विकास करावा? · मालक–विकासक करारनामा: आग्रह धरावा अशा तरतुदी · पुनर्विकासासाठी पागडी भाडेकरूंची संमती
हा लेख सर्वसाधारण माहिती आहे, कायदेशीर सल्ला नाही. भाडेकराराचा वारसा प्रत्येक प्रकरणातील तथ्यांवर अवलंबून असतो; कृपया वकिलांचा सल्ला घ्या.